Pamięci Włodzimierza Kołaczkiewicza…

W niedzielę 11 marca o godzinie 14 w Sanktuarium Mirowskim nastąpi uroczyste odsłonięcie w Kaplicy Katyńskiej pamiątkowej tablicy poświęconej śp. Włodzimierzowi Kołaczkiewiczowi, byłemu żołnierzowi Narodowych Sił Zbrojnych.  

Fragment niepublikowanej książki Tomasza Jaklewicza: „Czas jak Nida płynie…” poświęconej przedwojennemu, okupacyjnemu i powojennemu Ponidziu.

Rozdział X

     (…) przykładem podobnie bezsensownego, z dzisiejszego punktu widzenia, aresztowania może być Włodzimierz Kołaczkiewicz, mieszkaniec Pińczowa, który uciekł Niemcom z robót, wstąpił do partyzantki, do Narodowych Sił Zbrojnych,  był w Brygadzie Świętokrzyskiej. Brał udział w wielu akcjach i bitwach przeciwko Niemcom: pod Klemencicami,  Rząbcem, Cacowem, Uniejowem-Rędzinami, Pogwizdowem, Czarnocinem, gdzie zginęło 30 żandarmów niemieckich.

W dniu 22 lipca 1944 roku sześćdziesięcioosobowy pluton żandarmerii niemieckiej zaczął pacyfikować okolice Czarnocina, mordując i aresztując niewinnych ludzi. Aresztowanych osadzono w gminnym areszcie. Żołnierze BCH z tego terenu zwrócili się o pomoc do żołnierzy NSZ.

  Jeden z delegatów BCH Tadeusz Antos, z płaczem na kolanach apelował: „Jeżeli w waszych żyłach płynie krew polska – ratujcie Polaków!”  Pluton pacyfikacyjny Niemców ostrzeżony przez konfidenturę bardzo szybko wycofał się z terenu.  Natomiast z Miechowa przybył w tym czasie oddział gestapo, aby odebrać więźniów. Żołnierze NSZ „Żbika” pod Czarnocinem zaatakowali ich konwój wojskowy składający się z limuzyny i 4 samochodów ciężarowych, z których jeden ciągnął działko. Wszyscy Ukraińcy zginęli. Rannych dobito, poza dowódcą majorem SS Hennensenem i kilku Niemcami. „Dzielny” mjr SS ciężko ranny w nogę, płakał z bólu.

 W sumie poległo trzydziestu żołnierzy niemieckich. Po tej akcji doszło do strzelaniny z żandarmerią w Czarnocinie. Wzięty do niewoli major SS Henneman przekonał dowódcę żandarmerii w Czrnocinie Millera, by jego podwładni poddali się. Z aresztu w Czarnocinie uwolniono osiemnastu więźniów członków BCH. W walce, zdobyto jedno działko, 1 ckm, 3 rkm, 6 pm, 19 kb, 33 automaty, 5 pistoletów, kilkaset granatów.

Dowódca oddziału NSZ Władysław Kołaciński „Żbik” pisał: „W dniu 22 lipca 1944 roku rozbiłem pod Czarnocinem Jędrzejowskie silny oddział niemiecki SS, który grasował w miechowskim i jędrzejowskim mordując i aresztując chłopów biorących udział w konspiracji (dowódca miał taką listę) Klęska Niemców była duża”.  Z pińczowian w bitwie tej brał także udział Wacław Janikowski „Wilk”, zasłużony instruktor pińczowskich Szarych Szeregów i żołnierz NSZ.

Niemcy wzięci do niewoli w tej bitwie zobowiązali się, że wobec ludności cywilnej nie będą stosowane represje i słowa dotrzymali.

Włodzimierz Kołaczkiewicz po wojnie został aresztowany, pierwszego czerwca 1945 r. w  Jędrzejowie pod całkowicie bezpodstawnym zarzutem, że wydał wyrok śmierci na komendanta PUBP w Jędrzejowie, mimo że nie zdążył podjąć żadnej działalności przeciwko komunistom. W pińczowskiej katowni UB ujrzał swego kolegę z ławy szkolnej, który przywitał go słowami:  „Niemcom Włodek uciekłeś, ale nam nie uciekniesz, bo połamiemy ci ręce i nogi.” I słowa dotrzymał. W pińczowskim UB zrobiono go kaleką na całe życie. Na początek połamano mu ręce. Kazano mu tymi połamanymi rękami dźwigać nosze z konającym z pobicia kolejarzem z Hajdaszka 42-letnim Wincentym Jagodzińskim, który miał być świadkiem jego oskarżenia, ale do końca tego nie zrobił. Wincenty Jagodziński żołnierz NSZ, który został namierzony przez konfidenta UB w związku z przybyciem pod Pińczów oddziału NSZ „Jaremy”, został pochowany przy jednej z głównych alei pińczowskiego cmentarza.  Sadystyczny ubecki oprawca, Władysław K., w bestialski sposób (nie nadający się do opisania) wydobył informacje z „Grażyny” łączniczki  „Jaremy”, która robiła rozpoznanie w Pińczowie.

Po przewiezieniu Kołaczkiewicza do UB w Kielcach w roli kata wystąpił kolejny kolega, tym razem kolega z oddziału NSZ, Henryk P. z Pińczowa, który salutując mu ironicznie w kieleckim UB na powitanie, uderzył go następnie z całej siły, pięścią w twarz i  powiedział: „Czołem Zawisza”. Rozpoznany Włodzimierz Kołaczkiewicz nie mógł już zapierać się swego udziału w NSZ.  Ale i tak po czterech dniach przesłuchań poza połamanymi rękami, ma połamane żebra, rozbitą głowę.

Za wydumane winy Włodzimierz Kołaczkiewicz  został skazany na karę śmierci, którą później zamieniono mu na trzynaście lat więzienia.

Jaka to była zamiana, jakie to było więzienie dla  żołnierzy wyklętych? Wystarczy tylko opis jednego z niezliczonych codziennych przypadków życia więziennego PRL. Poznański student Stanisław Szczublewski, więzień z celi Kołaczkiewicza został zmuszony potwornym biciem przez sadystę strażnika więziennego do zjedzenia własnego kału z podłogi i jej wylizania. Włodzimierz Kołaczkiewicz wspominając tą scenę miał łzy w oczach.

Henryk P. do 1960 roku pracował jako konfident SB, potem zrezygnowano ze współpracy z nim, gdyż jego ujawniona działalność stała się przedmiotem drwin, śmiechów i pogardy. Władysław Kołaczkiewicz po wyjściu z więzienia, spotykał go czasami, gdy szedł na cmentarz pińczowski zapalić świecę na grobie Wincentego Jagodzińskiego. Myślał wtedy o oprawcach uzbeckich i więziennych: „Jeszcze poniosą karę. Bóg ich hojnie wynagrodzi.”

Przedstawiciele władzy ludowej uprzykrzali mu życie na różne sposoby aż do śmierci. Dlatego też zabrał ze sobą do grobu tajemnicę podziemnego składu broni i archiwum NSZ, nie przekazał tej informacji nawet przedstawicielom IPN, którzy go odwiedzali pod koniec życia. Nie przekazał jej mnie, w ostatniej chwili zasłaniając się słabą pamięcią. Z goryczą mówił  słuchającym go historykom o prawdziwej okupacyjnej działalności niektórych oddziałów AL zajmujących się przede wszystkim rabunkami, a także przy tej okazji morderstwami i zafałszowywaniu w latach powojennych historii walki z okupantem niemieckim.

(…) Włodzimierz Kołaczkiewicz wraz z moim ojcem, pińczowską katownię UB, przez którą przeszli, oceniali jako znacznie koszmarniejszą niż również zaliczoną katownię kielecką. A więzienie i UB kieleckie wcale lekkie nie było. W Pińczowie jednak oprawcy byli jeszcze bardziej brutalni i bezlitośni niż w Kielcach. Tam bowiem ze względu na ewentualność postawienia przesłuchiwanego przed sądem, starano się, by nie zadać mu zbyt oczywistych okaleczeń. W Pińczowie oprawcy po prostu zatłukiwali ludzi na śmierć, sycąc bólem i męką ofiary swe prymitywne, zwyrodniałe instynkty.

 W Kielcach stosowano niekiedy bardziej wymyślne tortury jak np. w przypadku Włodzimierza Kołaczkiewicza postawienie w upalną czerwcową noc ubranego w kufajkę i watowane spodnie koło gorącego pieca z wyciągniętymi rękami i prowadzenie wtedy wielogodzinnego przesłuchania połączonego z biciem pałką. To tam właśnie połamano mu kręgosłup podczas bicia metalowym drągiem. Całe życie Włodzimierz Kołaczkiewicz, w młodości wysoki mężczyzna, musiał chodzić z głową przy ziemi. Potrzaskany kręgosłup nie pozwalał mu się wyprostować.

W wypadku mojego ojca było to rutynowe bicie zwykłą drewnianą pałą i dawanie do jedzenia jako posiłku, dwa, trzy dni przed przesłuchaniem, pełnej miski zasolonych łbów śledzi bez podawania wody. Za to śledczy rozpoczynał przesłuchanie od powolnego nalania sobie do szklanki pienistego piwa z jednej z butelek stojących na biurku. 

Rzuconym na cementową podłogę w celi, po przesłuchaniu, młodym skatowanym chłopakiem zajmował się więzień, major AK skazany na karę śmierci, któremu także wskutek pobicia ciało dosłownie odchodziło od kości. Ponieważ nie było kocy, spali razem na betonowej podłodze, pod jego wojskowym płaszczem. Natomiast trzymani  w tej samej celi jacyś Niemcy z gestapo radomskiego mieli się doskonale, mając znacznie lepsze warunki i traktowanie, dzięki swej oświatowej misji polegającej na dzieleniu się z ubekami metodami prowadzenia śledztw, tortur, itd. Jedyną uciążliwością dla nich był tylko zwykły przestępca skazany na karę śmierci za rozbój, jak to on sam określał: „Za chodzenie z kopytem po prośbie”, który  gestapowcom zabieranym wieczorem przez klawisza na przesłuchanie, zawsze wróżył, że – ich globusy będą wisieć  na wędce – obrazowo ilustrując     przy tym scenę wieszania gestami i wywalonym do pasa językiem. Przerażeni Niemcy, którzy jednak nie mieli całkowitej pewności co do swego losu, gwałtownie zaprzeczali, wrzeszcząc „nein! nein!” i wychodzili na korytarz bez zwykłej u  nich, mimo więzienia, buty.

 Włodzimierz Kołaczkiewicz, mimo trwałego kalectwa wskutek tortur na UB, odwiedzał mego ojca w ciężkiej chorobie dopóki tylko był w stanie, niekiedy z humorem wspominali swe przeżycia, m.in. gdy po wojnie dosięgło ich surowe ramię sprawiedliwości ludowej. Ramię tej władzy nie znało spoczynku w zwalczaniu wrogów. Jeszcze w 1990 roku, w piśmie „NIE” zamieszczono zdjęcie Włodzimierza Kołaczkiewicza i stojących obok kombatantów Brygady Świętokrzyskiej również okaleczonych w katowniach UB, z szyderczym podpisem: „Czy oni mogli szkodzić Niemcom?!”

Włodzimierz Kołaczkiewicz nie poddawał się tym szykanom, zawsze pozostał pogodnym człowiekiem, dzieląc się swą pogodą ducha z młodzieżą podczas spotkań w rocznicę wymarszu „Kadrówki” w Choinach nad Nidą, gdzie przy ognisku przy trzasku płonących polan opowiadał zebranym o swych przeżyciach wojennych i losach powojennych. Takie spotkania zawsze kończyły się wspólnym śpiewaniem: „Hej strzelcy wraz”, „Szarej piechoty” i innych. Pan Włodzimierz bowiem miał dwie pasje: obok cukiernictwa, również śpiew.